Yumurtalık (over) işlevi itibarıyla kist üretebilir. Over kistleri her yaşta görülse de çoğunlukla üreme çağlarında ortaya çıkarlar. Yumurtalık kistleri, yumurtalıklarda oluşan sıvı dolu keseciklerdir .Kistler çoğunlukla fonksiyonel ve zararsızdır ve genellikle kendiliğinden kaybolurlar. Yüzde 80’i iyi huyludur. Ancak bazı durumlarda, kistler büyüyebilir, semptomlara neden olabilir veya komplikasyonlara yol açabilir. Bu durumlarda, yumurtalık kistlerinin tedavi edilmesi gerekebilir.

      Üreme çağındaki her kadın her ay follikül adı verilen ve içinde yumurta hücresini içeren küçük bir kist geliştirir ve ortalama 2 cm çapa erişen bu yapı adet döneminin ortasına tekabül eden günlerde çatlar. Her ay yumurtlama dediğimiz bu olay olur. Ancak bazı adet dönemlerinde folliküller yani içinde yumurta barındıran kistler büyüyebilir.

Tanıyı Nasıl Koyuyoruz?

Yumurtalık (over) kistlerinin tanısı genellikle rutin jinekolojik muayene esnasında konur. Kist tanısını doğrulamak için vajinal yolla veya karından ultrasonografi yapılır. Bu şekilde kistin tipi ve kötü huylu olup olmadığı hakkında bilgi almak mümkün olur. Nadiren bilgisayarlı tomografi, MR gibi ek görüntüleme tekniklerine de gerek duyulabilir. Kistin tipinin belirlenmesine yönelik olarak tümör belirteçleri adı verilen kan tetkiklerinin yapılması gerekebilir. Yumurtalık kistlerinin çoğu iyi huyludur. Bu tümör belirteçlerinden bir tanesi CA-125 dir. Ailede yumurtalık kanseri öyküsü olanlarda, menopoz sonrası gelişen kistlerde veya kanser şüphesi olan durumlarda kanda CA-125 adlı tümör markerin seviyesine bakılabilir. Tanı koymak veya kitlenin kötü huylu olup olmadığının belirlenmesi için gerekirse laparaskopi de yapılabilir. Yumurtalıklara yakın komşu olabilecek diğer organlara ait kitleler yumurtalık  kistlerinin ayırıcı  tanısında da dikkate alınmalıdır.

Belirtileri Nelerdir ?

• Adet düzensizliği, lekelenme veya adet göremem
• Ağrı-Kasık ve Karında-ilişki sırasında
• Karında dolgunluk ve basınç hissi ,
• İdrar yapmada şikayetler
• Kilo alma
• Bulantı, kusma
• Kısırlık

Ani ve şiddetli ağrı var ise kist patlamış (rüptür) veya kendi etrafında dönmüş (torsiyon) olabilir. Ayırıcı tanısı kan tetkikleri, ultrasonografi ve doppler ultrasonografi ile konur.

Cerrahi Tedavi

Kistin boyutuna, iyi veya kötü huylu olma durumuna göre yöntem seçilir. Laparoskopi ile hem tanı hem tedavi yapılabilir. Laparoskopi, cerrahi aletlerle karından ve göbek altından  küçük kesilerle girilerek yumurtalık ve karın içinin görüntülenmesini sağlar. Kistler bu yöntemle çıkarılabilir. Açık ameliyata göre daha az ağrılıdır. İyileşme süreci daha hızlıdır.

Yumurtalık kistlerinin tedavisi, kistin büyüklüğüne, semptomlara, yaşa, hamilelik durumuna ve diğer faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Tedavi seçenekleri:

1. Gözlem: Küçük, asemptomatik (semptomsuz) kistler genellikle gözlemlenir. Doktorunuz, kistin büyüklüğünü ve semptomlarını düzenli olarak kontrol edebilir. Küçük kistler genellikle kendiliğinden küçülür veya kaybolur.

2. İlaç tedavisi: Yumurtalık kistlerinin tedavisinde hormonal ilaçlar kullanılabilir. Östrojen ve progesteron içeren doğum kontrol hapları, yeni kistlerin oluşmasını engelleyebilir. Ayrıca, kistlerin büyümesini önlemek için GnRH agonistleri gibi ilaçlar da kullanılabilir.

3. Laparoskopik kistektomi: Büyük veya semptomatik kistler laparoskopik cerrahi ile çıkarılabilir. Laparoskopik kistektomi, küçük kesiler yaparak laparoskop adı verilen bir aletle kisti çıkarmayı içerir. Bu yöntem, kistin doğasına ve hastanın durumuna bağlı olarak tercih edilebilir.

4. Laparotomi: Büyük kistler veya kanser şüphesi olan kistler için açık cerrahi (laparotomi) gerekebilir. Bu yöntemde, karnın alt bölgesine uzunlamasına yapılan bir kesiden kist çıkarılır. Çıkarılan kist operasyon sırasında hızlı patolojik incelemeye (frozen) gönderilip sonuca göre gerekirse ek cerrahi işlemler yapılabilir.

5. Kist drenajı: Büyük veya ağrılı kistlerde, kist içindeki sıvının boşaltılması için bir iğneyle drenaj işlemi yapılabilir. Bununla birlikte, kist drenajı sadece geçici bir çözüm olabilir ve kist tekrar oluşabilir. Bu işlem için kistin kötü huylu olma ihtimali dışlanmalıdır.

Tedavi seçeneği, kistin büyüklüğü, semptomlar, yaş ve hastanın genel sağlık durumu gibi faktörlere bağlı olarak belirlenir. Her hastamız için en uygun tedavi yöntemini muayeneniz ve yaptığımız   tetkikler sonucunda değerlendiriyor ve karar veriyoruz. Eğer yumurtalık kisti ile ilgili endişeleriniz varsa, bir kadın sağlığı ve doğum uzmanına danışmanız önemlidir.